Bài đăng phổ biến

Page Nav

HIDE

Page Nav

HIDE

Grid Style

GRID_STYLE

Grid

GRID_STYLE

Post/Page

Effects

TRUE

Pages

Weather Location

Classic Header

{fbt_classic_header}

the Snippets in Blog Posts

Bài đăng phổ biến

Breaking News:

latest

Slideads

CORONA LÂY QUA CHẤT TIẾT, KHÍ SƯƠNG HAY KHÔNG KHÍ? DROPLETS, AEROSOL OR AIRBORNE TRANMISSION?

CORONA LÂY QUA CHẤT TIẾT, KHÍ SƯƠNG HAY KHÔNG KHÍ? DROPLETS, AEROSOL OR AIRBORNE TRANMISSION? Hôm qua báo TQ đưa một bài là corona lây qua a...

CORONA LÂY QUA CHẤT TIẾT, KHÍ SƯƠNG HAY KHÔNG KHÍ?
DROPLETS, AEROSOL OR AIRBORNE TRANMISSION?

Hôm qua báo TQ đưa một bài là corona lây qua aerosol (tạm dịch là khí sương), báo vn dịch thành bụi khí, làm bà con sợ hãi và làm các bs tranh cãi với nhau. Tôi tìm hiểu kỹ hơn về vấn đề này và chia sẻ với mọi người như sau.

KHÍ SƯƠNG (AEROSOL) LÀ GÌ?

Khí sương là một hỗn hợp của các phần tử rắn hay các hạt nước (droplets) rất nhỏ và nhẹ, hỗn hợp này lơ lửng trong không khí và có thể được hít vào đường hô hấp và tới tận phổi (như bụi mịn).

Trong bài này bàn về khí sương trong lây nhiễm virus hay vi trùng nên chủ yếu là nói về khí sương chứa giọt nước (như sương mù).

https://www.cdc.gov/niosh/topics/aerosols/

Khí sương có chứa các hạt nhỏ hơn 100 mcm thì có khả năng bị hít vào đường hô hấp của con người, trong đó các hạt nhỏ hơn 10mcm có khả năng vào sâu tận phế quản và phổi.

Virus không trần truồng trong không khí mà khi người nhiễm virus, vi trùng đường hô hấp ho khạc, hắt hơi, nói chuyện hoặc chỉ cần thở ra thôi sẽ bắn ra một hỗn hợp các giọt, hạt chất tiết có chứa mầm bệnh với nhiều kích thước khác nhau:

- Giọt nước (droplets): là giọt có kích thước to sẽ rơi xuống ngay lập tức và bám vào quần áo, đồ vật xung quanh, thân thể người bệnh và cả người xung quanh. Tôi ngán mấy người nói chuyện hăng say tới nỗi nước miếng văng tùm lum lắm, nói chuyện với mình mà mình cứ tưởng mưa trên phố Huế.

- Aerosol: hỗn hợp khí sương trong không khí: khi chúng ta thở ra, ho, hắt hơi sẽ tạo ra khí sương, khi đó những người xung quanh sẽ có khả năng hít phải mầm bệnh.

Ngoài ra, một số thủ thuật trị liệu như máy khí dung, hay lúc đặt nội khí quản cũng phóng thích ra hỗn hợp khí sương này làm cho tăng khả năng lây nhiễm cho nhân viên y tế, cho nên họ thường phải dùng N95 kín hơn kt y tế thông thường.

Mức độ nguy hiểm của khí sương tuỳ thuộc nó có thể lơ lửng bao lâu trong không khí, và có thể chu du bao xa trong môi trường, càng nhỏ, càng nhẹ thì càng đi xa. Ho, hắt hơi thì đi xa hơn thở hay nói chuyện. Yếu tố môi trường như độ ẩm, sức gió cũng góp phần vào chuyện này.

CÁC ĐƯỜNG LÂY TRUYỀN QUA DỊCH HÔ HẤP

- Droplets: trực tiếp từ giọt chất tiết lớn tới người xung quanh qua niêm mạc mắt, mũi miệng, hay gián tiếp qua chất tiết bám vào môi trường xung quanh. Phòng ngừa bằng kt y tế và rửa tay. Hầu hết các bệnh nhiễm trùng qua đường hô hấp đều lây nhiễm qua cách này

- Airborne: lây truyền qua không khí, là khi khí sương chứa các hạt nhỏ hơn 5mcm, hỗn hợp này cực nhỏ có khả năng lơ lửng rất lâu trong không khí và chu du với khoảng cách rất xa. Ngăn ngừa lây nhiễm các loại này rất khó khăn và cần thiết bị đặt biệt như phòng cách ly áp suất âm với bộ phận lọc đặc biệt, mặt nạ kín hoàn toàn hay đồ bảo hộ đặc biệt. Vi trùng lao lây truyền theo kiểu này.

- Aerosol tranmission: lây nhiễm dạng khí sương, loại lây nhiễm này được đưa ra vì hai loại trên không giải thích được hết các trường hợp. Người bệnh khi hắt hơi, ho, thở, nói không chỉ tạo ra mưa trên phố huế, mà còn tạo ra một ít khí sương, tuy thường không lơ lửng lâu và đi xa, nhưng vẫn tạo nguy cơ hít vào đường hô hấp và lây nhiễm tới người xung quanh trong vòng 2m. Khẩu trang N95 kín hơn nên tác dụng phòng ngừa tốt hơn trong trường hợp này. 

Hiện tại chưa có một định nghĩa phân biệt rõ ràng giữa lây nhiễm qua khí sương và lây nhiễm trong không khí, vì bản chất cả hai là giống nhau, cái khác nhau là trong lây nhiễm qua không khí (airborne), virus có khả năng lơ lửng rất lâu trong không khí và bay rất xa.
May mắn thay loại airborne này không nhiều, hầu hết là droplets và aerosol.

CORONAVIRUS CÓ LÂY QUA AIRBORNE KHÔNG?

Virus SARS là virus corona được nghiên cứu nhiều nhất. SARS hiện nay không được xếp vào loại airborne. Tuy nhiên SARS được coi là opportunistic airborne trammision, có nghĩa là có thể lây nhiễm bằng đường hít phải trong các thủ thuật tạo ra khí sương như đặt nội khí quản, máy khí dung, nên hiện tại chỉ áp dụng phòng ngừa cho droplets và tiếp xúc trực tiếp thôi.

Dài dòng nhưng tóm tại vầy, coronavirus lây chủ yếu qua droplets và tiếp xúc trực tiếp. Lây nhiễm dạng khí sương  là có khả năng nhưng chỉ trong bán kính gần và thời gian ngắn, hoặc trong môi trường bệnh viện, phòng khám.

Không phải là chạy xe lon ton ngoài đường tự nhiên hít trúng con corona đang đi lạc đâu nha.

Hung Truong


Ps: Links

https://www.journalofhospitalinfection.com/article/S0195-6701(14)00370-3/fulltext

https://www.medscape.com/viewarticle/741245_3

https://journals.lww.com/joem/Abstract/2015/05000/Aerosol_Transmission_of_Infectious_Disease.4.aspx

Share tự nhiên





No comments

Nội Bật